Jubileuszowa uroczystość na Politechnice Warszawskiej

Sto lat badań broni i balistyki w polskiej Policji stało się okazją do spotkania przedstawicieli środowiska policyjnych laboratoriów kryminalistycznych, naukowców oraz osób, które przez lata rozwijały tę specjalność. Uroczysta konferencja odbyła się 28 października 2026 r. na Wydziale Mechanicznym Technologicznym Politechniki Warszawskiej.

Gospodarzem wydarzenia było Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji, a konferencję otworzyła Dyrektor CLKP insp. Iwona Marciniak-Krawczyk, witając zaproszonych gości, funkcjonariuszy, pracowników laboratoriów kryminalistycznych, ekspertów oraz przedstawicieli środowiska akademickiego. Obchody wsparli swoją obecnością funkcjonariusze Centralnego Pododdziału Kontrterrorystycznego Policji BOA, którzy zaprezentowali używane przez nich jednostki broni oraz samochód opancerzony TUR. Część swoich zasobów zaprezentował także Wydział Mechaniczny Technologiczny PW.

Wybór miejsca obchodów nie był przypadkowy. Politechnika Warszawska od dziesięcioleci łączy się z historią policyjnych badań broni i balistyki. Jak wskazała Dyrektor CLKP, jedenastu biegłych z warszawskich laboratoriów kryminalistycznych – Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji oraz Komendy Stołecznej Policji – było absolwentami tej uczelni. Dla części z nich studia i późniejsze praktyki w policyjnym laboratorium stały się początkiem wieloletniej drogi zawodowej.

Insp. Iwona Marciniak-Krawczyk podkreśliła, że jubileusz jest przede wszystkim świętem ludzi, którzy przez lata tworzyli dorobek tej dziedziny. W swoim wystąpieniu powiedziała:

„Bo choć rozwój nauki i techniki nieustannie zmienia charakter naszej pracy, jej najważniejszą wartością pozostają ludzie – ich wiedza, zaangażowanie, odpowiedzialność i gotowość do dzielenia się doświadczeniem”.

Słowa te dobrze oddają ideę jubileuszu: za rozwojem metod badawczych, wyposażenia i możliwości technicznych stoją eksperci, których doświadczenie i rzetelność mają bezpośrednie znaczenie dla jakości opinii kryminalistycznych.

Uczestników konferencji powitał również prof. dr hab. inż. Tomasz Chmielewski, dziekan Wydziału Mechanicznego Technologicznego Politechniki Warszawskiej, który m.in. z dumą podkreślił, że wielu absolwentów jego Wydziału zakłada policyjny mundur.

Rozwój wiedzy i techniki ma szczególne znaczenie także dla balistyki, w której badania eksperymentalne i nowoczesne narzędzia obliczeniowe pozwalają coraz dokładniej analizować zjawiska zachodzące podczas strzału.

Od pierwszych ekspertyz do współczesnych badań

Historia kryminalistycznych badań broni w polskiej Policji sięga początków II Rzeczypospolitej. Organizująca się po odzyskaniu niepodległości Policja Państwowa potrzebowała zaplecza naukowo-technicznego, które pozwalałoby wykorzystywać osiągnięcia nauki w wykrywaniu przestępstw i gromadzeniu materiału dowodowego.

Za symboliczny początek stulecia badań broni i balistyki przyjmuje się wydarzenia związane z zabójstwem popełnionym z użyciem broni palnej 27 grudnia 1926 r. Badania identyfikacyjne łusek doprowadziły do wydania przez Józefa Piątkiewicza 4 stycznia 1927 r. pierwszej opinii z zakresu tej specjalności. Wydarzenia te zostały później opisane przez Władysława Sobolewskiego w publikacji z 1936 r. poświęconej identyfikacji łusek i pocisków.

Zachowane materiały wskazują, że już w połowie lat 20. XX wieku istniały podstawy organizacyjne i techniczne umożliwiające prowadzenie tego rodzaju ekspertyz. W październiku 1927 r. Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji Państwowej zostało wydzielone z Głównej Szkoły Policyjnej i włączone do Wydziału IV Centrali Służby Śledczej Komendy Głównej Policji Państwowej.

W kolejnych dekadach zmieniały się struktury organizacyjne, wyposażenie, metody badawcze oraz rodzaje problemów, z którymi mierzyli się eksperci. Rozwijały się konstrukcje broni i amunicji, a wraz z nimi rosły wymagania stawiane badaniom kryminalistycznym.

Niezmienny pozostał jednak cel pracy biegłych: obiektywne ustalanie faktów na podstawie rzetelnie przeprowadzonych badań oraz dostarczanie organom procesowym wiarygodnych informacji o materiale dowodowym.

Współczesna balistyka – nauka, technologia i doświadczenie

Obecne badania broni i balistyki obejmują znacznie więcej niż rozpoznawanie rodzaju broni czy ustalanie jej kalibru. Biegli oceniają również zdolność broni do oddania strzału, badają amunicję i urządzenia miotające, analizują uszkodzenia postrzałowe oraz podejmują próby identyfikacji broni na podstawie śladów pozostawionych na łuskach i pociskach.

Istotną rolę odgrywają specjalistyczne wyposażenie, zbiory kryminalistyczne i systemy identyfikacyjne. W pracy ekspertów wykorzystywane są m.in. Zbiór Wzorców Broni, liczący ponad trzy tysiące pozycji, oraz Krajowe Zbiory Łusek i Pocisków. Biegli korzystają także z aparatury optycznej i automatycznego systemu identyfikacji broni.

Zakres zadań obejmuje również badania urządzeń miotających, w tym konstrukcji samodziałowych, zagadnienia balistyki zewnętrznej, a także weryfikację i oznakowanie broni pozbawionej cech użytkowych oraz badania broni alarmowej i sygnałowej.

Podczas jubileuszowej konferencji tę różnorodność problematyki przedstawiono zarówno w ujęciu historycznym, jak i naukowym oraz praktycznym. Uczestnicy obejrzeli film „Balistyka wczoraj i dziś”, przygotowany przez CLKP, a także wysłuchali wystąpień dotyczących rozwoju metod obliczeniowych i eksperymentalnych wykorzystywanych w badaniach balistycznych.

Prof. dr hab. inż. Marek Pawlikowski z Politechniki Warszawskiej zaprezentował temat symulacji numerycznych jako narzędzia do projektowania komponentów balistycznych. Z kolei dr inż. Filip Kagankiewicz przedstawił zagadnienie doświadczalnej weryfikacji modelu głównego problemu balistyki wewnętrznej broni lufowej, sformułowanego we współrzędnych Lagrange’a.

Wystąpienia pokazały, jak istotne dla współczesnej balistyki jest połączenie wiedzy teoretycznej, modeli matematycznych i wyników eksperymentów. Rozwiązania te pozwalają analizować złożone zjawiska fizyczne i weryfikować przyjmowane założenia badawcze.

Uhonorowanie ekspertów, którzy budowali dorobek specjalności

Jednym z najważniejszych punktów jubileuszu była ceremonia wręczenia okolicznościowych wyróżnień osobom, które przez lata przyczyniały się do rozwoju badań broni i balistyki w polskiej Policji.

Według materiałów archiwalnych, od 1957 r. uprawnienia do wydawania opinii w tej specjalności uzyskało 48 biegłych, których uprawnienia już wygasły. Obecnie aktywne uprawnienia posiada 29 biegłych, pracujących w 12 laboratoriach kryminalistycznych Policji. Specjalizację rozwija także dziewięciu kandydatów na biegłych.

Te liczby pokazują, jak istotne znaczenie ma przekazywanie doświadczenia kolejnym pokoleniom. W tej dziedzinie wiedza teoretyczna musi iść w parze z umiejętnością interpretowania śladów, znajomością konstrukcji broni, doświadczeniem laboratoryjnym i odpowiedzialnością za formułowane wnioski.

Podczas uroczystości wręczono pamiątkowe statuetki emerytowanym naczelnikom, kierownikom i biegłym, którzy w szczególny sposób zapisali się w historii specjalności.

Statuetki otrzymali:

• mł. insp. w st. spocz. Jarosław Rosiak – były naczelnik Wydziału Badań Broni i Balistyki Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Głównej Policji;
• mł. insp. w st. spocz. Krzysztof Ćwik – były kierownik Zakładu Badań Broni i Balistyki Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji, a następnie Instytutu Badawczego;
• mł. insp. w st. spocz. Andrzej Matkowski – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Policji;
• podinsp. w st. spocz. Paweł Denys – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi;
• podinsp. w st. spocz. Krzysztof Snopkowski – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie;
• podinsp. w st. spocz. Piotr Mazur – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu;
• podinsp. w st. spocz. Robert Sikora – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Gdańsku;
• podinsp. w st. spocz. Andrzej Królik – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu;
• nadkom. w st. spocz. Wojciech Grojec – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Katowicach;
• nadkom. w st. spocz. Krzysztof Baran – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach.

Wyróżnienia wręczyli Zastępca Komendanta Głównego Policji nadinsp. dr Tomasz Michułka oraz Dyrektor CLKP insp. Iwona Marciniak-Krawczyk.

Uhonorowano również czynnych biegłych, którzy nadal pełnią służbę i rozwijają tę specjalność:

• mł. insp. Jarosław Dyga – naczelnik Wydziału Badań Broni, Mechanoskopii i Wypadków Drogowych CLKP, biegły z zakresu badań broni i balistyki;
• podinsp. Grzegorz Bogiel – biegły z zakresu badań broni i balistyki CLKP;
• podinsp. Paweł Dudek – biegły z zakresu badań broni i balistyki CLKP;
• podinsp. Piotr Jezierski – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Szczecinie;
• podinsp. Artur Grabarczyk – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego KSP;
• podinsp. dr inż. Krzysztof Zdeb – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Krakowie;
• podinsp. Stanisław Gogojewicz – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Poznaniu;
• podinsp. dr Maciej Kuliczkowski – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego KWP we Wrocławiu;
• podinsp. Mariusz Skroban – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego KWP w Lublinie;
• podinsp. Tomasz Walczak – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Radomiu;
• nadkom. Bartłomiej Zep – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Radomiu;
• podinsp. Robert Arciszewski – biegły z zakresu badań broni i balistyki Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Gdańsku.

Wyróżnionym podziękowano za wiedzę, wieloletnią służbę, zaangażowanie i wkład w rozwój kryminalistyki. Jubileusz stał się okazją do podkreślenia, że dorobek tej specjalności jest wynikiem pracy wielu pokoleń ekspertów – zarówno tych, którzy budowali jej podstawy, jak i tych, którzy rozwijają ją obecnie.

Niespodziankę sprawił Dziekan Wydziału Mechanicznego Technologicznego PW, który obecnym na sali absolwentom wręczył pamiątkowe odznaki wydziału.

Współpraca nauki i praktyki

Związek badań balistycznych z naukami technicznymi był jednym z istotnych tematów konferencji. Współpraca laboratoriów kryminalistycznych z uczelniami umożliwia łączenie wiedzy akademickiej z praktycznymi potrzebami postępowań przygotowawczych i sądowych.

Dyrektor CLKP insp. Iwona Marciniak-Krawczyk podkreśliła znaczenie powrotu do tradycji współpracy z Politechniką Warszawską. W przeszłości studenckie praktyki w policyjnym laboratorium pozwalały młodym ludziom poznawać specyfikę pracy biegłego, a wielu z nich decydowało się następnie na związanie swojej zawodowej przyszłości z Policją.

Jubileusz ma być impulsem do odnowienia tej współpracy. Dla studentów oznacza to możliwość poznania praktycznych zastosowań wiedzy technicznej i kryminalistycznej, dla laboratoriów zaś – szansę na zainteresowanie kolejnym pokoleniem specjalistów wymagającą, ale niezwykle ważną dziedziną pracy.

Zawody strzeleckie z okazji jubileuszu

Obchody stulecia badań broni i balistyki obejmowały również wydarzenie sportowe. 3 września 2026 r. odbyły się zawody strzeleckie o Puchar Dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji. Do udziału zaproszono przedstawicieli laboratoriów kryminalistycznych komend wojewódzkich Policji i Komendy Stołecznej Policji oraz policyjnych instytucji związanych ze szkoleniem i służbą kryminalną.

Rywalizacja przebiegała w dwóch konkurencjach: strzelaniu dokładnym na 25 metrów oraz strzelaniu szybkim na 15 metrów. Zawody rozegrano w trzech kategoriach: indywidualnej kobiet, indywidualnej OPEN i drużynowej.

W kategorii indywidualnej kobiet zwyciężyły:

I miejsce – podinsp. Małgorzata Galarda, biegła z zakresu badań chemicznych, Wydział Badań Chemicznych CLKP;

II miejsce – mł. asp. Weronika Kamyszek, Laboratorium Kryminalistyczne KWP w Kielcach, kandydatka na biegłego z zakresu badań daktyloskopijnych;

III miejsce – asp. szt. Katarzyna Kołodziejska, Laboratorium Kryminalistyczne KWP w Gdańsku, biegła z zakresu badań daktyloskopijnych.

W kategorii indywidualnej OPEN na podium stanęli:

I miejsce – podinsp. Robert Mróz, biegły z zakresu badań mechanoskopijnych, Wydział Badań Broni, Mechanoskopii i Wypadków Drogowych CLKP;

II miejsce – mł. asp. Mateusz Gromba, Laboratorium Kryminalistyczne KWP w Krakowie, kandydat na biegłego z zakresu badań chemicznych;

III miejsce – podinsp. Paweł Adamkowski, zastępca naczelnika Wydziału Badań Broni, Mechanoskopii i Wypadków Drogowych CLKP.

W klasyfikacji drużynowej trzecie miejsce zajęło Laboratorium Kryminalistyczne KWP w Krakowie, drugie – Laboratorium Kryminalistyczne KWP w Kielcach, natomiast pierwsze miejsce zdobyła drużyna Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji.

Zwycięski zespół CLKP wystąpił w składzie: podinsp. Paweł Adamkowski, podinsp. Małgorzata Galarda oraz podinsp. Robert Mróz.

Puchary wręczyli przedstawiciele kierownictwa Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji. Zawody przebiegały w duchu sportowej rywalizacji i koleżeństwa, a ich uczestnicy mieli okazję sprawdzić swoje umiejętności w dwóch odmiennych konkurencjach strzeleckich.

Sportowe spotkanie nawiązywało do tradycji policyjnego strzelectwa i podkreślało znaczenie umiejętności, które w określonych obszarach służby są nieodłącznym elementem przygotowania zawodowego funkcjonariuszy.

Wystąpienie Zastępcy Komendanta Głównego Policji

Ważnym punktem uroczystości było wystąpienie okolicznościowe Zastępcy Komendanta Głównego Policji nadinsp. dr. Tomasza Michułki, nadzorującego pion służby kryminalnej. Jego obecność podkreśliła rangę jubileuszu i znaczenie specjalistycznych badań kryminalistycznych dla funkcjonowania Policji. Nadinsp. Michułka podkreślił znaczenie badań broni i balistyki kryminalistycznej i zwrócił się przede wszystkim do ekspertów pracujących w tej dziedzinie:

„Pragnę wyrazić głębokie uznanie dla wszystkich funkcjonariuszy i pracowników Policji którzy przez kolejne dekady rozwijali badania broni i balistyki kryminalistycznej. Dziękuję za Państwa zaangażowanie, za codzienną pracę i służbę, za skrupulatność i za gotowość do podejmowania najtrudniejszych wyzwań.”

Współczesne badania broni i balistyki stanowią istotny element zaplecza eksperckiego Policji. Ich rozwój wymaga nie tylko inwestowania w nowoczesne wyposażenie, lecz także utrzymywania wysokich kompetencji specjalistów, doskonalenia procedur i współpracy między środowiskami naukowymi a praktykami kryminalistyki.

Aktualne wyzwania i perspektywy rozwoju

Druga część konferencji poświęcona była współczesnym problemom badawczym oraz praktycznym zastosowaniom wiedzy balistycznej.

St. asp. Oskar Sońta z Centralnego Pododdziału Kontrterrorystycznego Policji BOA przedstawił zagadnienie wykorzystania amunicji specjalnej w działaniach policyjnych strzelców wyborowych. Następnie uczestnicy obejrzeli film „Opinia z dziedziny badań broni i balistyki – aktualne możliwości badawcze”, przygotowany przez Zespół Komunikacji Społecznej CLKP przy współpracy mł. insp. Jarosława Dygi.

Kolejnym punktem programu była prezentacja dr. inż. Olgierda Gorochy z Politechniki Warszawskiej, poświęcona analizie parametrów balistycznych pocisków specjalnych kalibru 7,62 × 51 mm dla wybranego gatunku prochu.

Wystąpienia pokazały, że mimo stuletniej tradycji badań w tej dziedzinie nadal pojawiają się nowe pytania, wymagające eksperymentów, weryfikacji i rozwijania metod analitycznych. Zmieniające się konstrukcje broni, amunicji i urządzeń miotających sprawiają, że eksperci muszą stale aktualizować wiedzę oraz doskonalić warsztat badawczy.

Zwieńczeniem merytorycznej części konferencji była debata „Zmiany w balistyce na przestrzeni wieku”, w której udział wzięli emerytowani naczelnicy Wydziału Badań Broni, Mechanoskopii i Wypadków Drogowych Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji: mł. insp. w st. spocz. Jarosław Rosiak oraz mł. insp. w st. spocz. Krzysztof Ćwik.

Spotkanie stworzyło przestrzeń do porównania doświadczeń z różnych okresów rozwoju specjalności. Perspektywa ekspertów, którzy przez lata obserwowali zmiany w wyposażeniu, metodach i organizacji pracy, pozwoliła spojrzeć na postęp techniczny nie tylko jako na historię urządzeń i procedur, lecz także jako na historię ludzi, którzy musieli nieustannie dostosowywać się do nowych wyzwań.

Pamięć o przeszłości, odpowiedzialność za przyszłość

Jubileuszowi towarzyszyły również publikacje i materiały przygotowane z myślą o upamiętnieniu stuletniego dorobku badań broni i balistyki. Uczestnicy otrzymali specjalne wydanie kwartalnika naukowego „Problemy Kryminalistyki”, poświęcone tej tematyce, a także atlas „Znaki na łuskach” autorstwa podinsp. Grzegorza Bogiela oraz pamiątkowy walor zaprojektowany i wykonany przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych.

Materiały te dokumentują zarówno historię specjalności, jak i różnorodność zagadnień, z którymi współcześnie mierzą się biegli. Stanowią również wyraz uznania dla osób, które przez dziesięciolecia rozwijały metody badawcze, tworzyły zasoby porównawcze i przekazywały wiedzę kolejnym pokoleniom ekspertów.

Podczas uroczystości przypomniano także o działalności Fundacji Pomocy Wdowom i Sierotom po Poległych Policjantach, której przedstawiciele byli obecni na konferencji. Jubileusz stał się tym samym okazją nie tylko do podsumowania dorobku zawodowego, ale również do podkreślenia solidarności środowiska policyjnego i pamięci o tych, którzy oddali życie na służbie.

Sto lat badań broni i balistyki w polskiej Policji to historia rozwoju nauki, techniki i kryminalistyki, ale przede wszystkim historia odpowiedzialnej pracy ludzi. Pierwsze ekspertyzy z lat 20. XX wieku dały początek specjalności, która dziś wykorzystuje zaawansowane metody badawcze i współpracuje ze środowiskiem akademickim.

Jubileusz nie zamyka tego rozdziału. Przeciwnie – stanowi punkt wyjścia do dalszego rozwoju, doskonalenia metod i przygotowywania kolejnych pokoleń biegłych. To od ich wiedzy, doświadczenia i rzetelności będzie zależało, jak skutecznie badania broni i balistyki będą wspierać Policję w wyjaśnianiu zdarzeń i dostarczaniu wiarygodnych dowodów. Sto lat doświadczeń to fundament, na którym budowane będą kolejne osiągnięcia polskiej kryminalistyki.

Piotr Maciejczak, ZKS CLKP
zdj. autor, Dorota Chruściel, Piotr Świstak - CLKP